İnsanın en temel ihtiyaçlarından biri olan uyku, beyindeki dikkat ve öğrenme süreçlerinin gelişiminde çok önemlidir. Mental aktivitenin özel bir formudur. Aktif ve nöronal bir süreçtir. Beyinde uykunun başlatılması ve sürdürülmesi ile ilgili özel alanlar vardır. Hayatın her döneminde önemli olsa da özellikle beyin gelişimi ve büyümenin en hızlı olduğu dönem olan bebeklik ve çocukluk dönemlerinde daha da ciddi önem kazanmaktadır. Normal bir uykunun tarifini yapmak zordur. Çünkü uyku - uyanıklık döngüsü yaşa, cinsiyete, aydınlık - karanlık durumuna, egzersiz durumuna, stres ve hastalıklara göre değişkenlik göstermektedir. Güne başlarken fiziksel ve ruhsal açıdan hazır hissettiren, dinlendiren uyku normal bir uykudur.
Yaşamın ilk yıllarında günün çoğu saati uykuda geçer. Yenidoğan bebekler günde ortalama 14 - 16 saat uyurlar. Hem gündüz hem de gece uyudukları için gece uykusu kavramı tam olarak yoktur. 1 yaş civarı gece uykusu kavramı netleşmeye başlar. Gündüz uyku ihtiyacı 3 yaş civarı azalarak son bulur. Sabah uykuları ise 1 - 2 yaştan sonra devam etmez. Yaş büyüdükçe vücudun uyku ihtiyacı azalır ve ergenlik döneminde erişkine yakın uyku saatleri (8 - 10 saat) yerleşmiş olur.
UYKU VE YENİDOĞAN (0-3 AY)
Yeni doğanların ilk aylarında uyku günün her saatinde meydana gelir ve uyku-uyanıklık döngüsü, beslenmesi, altının değiştirilmesi hepsi bir düzen gerektirir. Yeni doğanlar günde 10.5-18 saat uyurlar. Uyku süresi birkaç dakika veya birkaç saat sürebilir. Uyku sırasında genellikle aktiftir, kollarını ve bacaklarını hareket ettirebilir, gülümser, emer ve genellikle huzursuz görünebilirler. Bebekleri uykulu olduklarında yatağa koymak kendi başına uyumasına yardımcı olur. Bu sayede uykuya çabuk dalarak nasıl uyuması gerektiğini öğrenebilirler.
UYKU VE BEBEKLER (4-11 AY)
6 aylıkken gece beslenmesi azalır ve çoğu bebek gece boyunca uyur. Bebekler genel olarak gece 9-12 saat uyurlar ve günde 1-4 defa 30 dakika ve 2 saat arasında kestirme yapabilir. 1 yaşına ulaştıklarında öğlen uykuları azalmaya başlar. Bu dönemde bebekler için uyku eğitimine başlanabilir ve kendi başına uyumasına yardımcı olunabilir.
UYKU VE YÜRÜMEYE BAŞLAYAN ÇOCUKLAR(1-2 YAŞ)
Yürümeye başlayan çocuklar 11-14 saat uykuya ihtiyaç duyarlar. Öğle uykuları gece uykularını geciktireceğinden dolayı akşam uyku saatlerine çok yakın aralıklarda olmamalıdır. Bu dönem çocuklar için günlük bir uyku takvimi ve tutarlı yatma zamanı sürdürmelisiniz.
UYKU VE OKUL ÇAĞINDAKİ ÇOCUKLAR(6-13YAŞ)
6-13 yaş çocuklar 9-11 saat uykuya ihtiyaç duyarlar. Bu yaşa gelen çocukları yatma saatine yakın tv izletmek yatma direnci, uykuya dalmakta zorluk, uykuda kaygı ve daha az saat uyumu ile ilişkilendirilebilir. Bu yaşta uyku problemleri sıklıkla yaşanabilir. 6-13 yaş arası çocuklar akşam en geç 9-10 civarında uyumalıdırlar. Düzenli ve tutarlı davranarak çocuğunuza uykunun önemini anlatabilirsiniz.
ÇOCUKLARDA UYKU PROBLEMİ
- Kontrol ihtiyacı: Anne babasının baskıcı tutumuna karşı olarak çocuk uyku uymayı reddedebilir.
- Erken dönemde anne babanın tutumu: Uyku ortamının, saatlerinin sürekli değişmesi, çocuğun kaygısını arttırabilir. Düzensizlik ileriki yaşlardaki uyku alışkanlıklarını etkileyebilir.
- Annenin yetersizliği veya yokluğu: Bebeğin taleplerini anlayamayan veya bebeğin talepleri karşısında yetersiz kalan, ruhsal sorun yaşayan annenin tutumları da bebeğin uyku alışkanlığını etkileyebilir.
- İlgi çekme isteği
- Aile içi şiddet, anne-baba kavgaları: Anne-baba kavgaları çocukta travma etkisi yaratarak korkulara yol açarak uyku sorununa sebep olabilir.
- Karanlık korkusu: Çocuğun hayal gücü çok güçlüdür. Hayali arkadaşlar, ürkütücü senaryolar kurabilir. Çocuk gerçek ve fantezi arasındaki farkı ayırt edemeyebilir. Yatağın altından canavar çıkacağını, karanlıkta bir şeylerin üstüne doğru geldiğini, kötü insanların onu kaçıracağını söyleyerek uyumaya direnebilir.
- Kabuslar: 2-5 yaş arasında çocuklarda görülebilir. Çocuk çoğu zaman kabus gördüğünde uyanmaz, uyandığında kabus gördüğünü anımsar, ancak anlatamaz, tanımlayamaz. Çocuklar kötü rüyalar, kabuslar görmemek için de uyumaya direnç gösterirler.
- Gece Terörü 5-12 yaş arasındaki çocuklarda daha sık görülmektedir. Çocuk gecenin ilerleyen saatinde ağlayarak uyanmaktadır. Nefes almasında sıklaşma, aşırı derecede terleme, büyük bir korku hali, görülmektedir. Ancak sorulduğunda hiçbir şey hatırlamamaktadır. Bu durumun birçok nedeni olabilir. İstenmeyen, korkutan, kaygılandıran bir durum yaşamış olabilir.
- Özellikle 5-15 yaş çocukları arasında uykuda yataktan kalkma yürüme durumuna sıklıkla rastlanmaktadır.
- Fiziksel duygusal ihtiyaçlarının karşılanmaması
- Çocuğun bir hastalığının olması: Çocuğun baş ettiği herhangi hastalık veya ilaç tedavisi görüyor olması da uyku düzenini etkileyebilmektedir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder